ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRERynek Gazu
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


PARTNER SERWISU


KALENDARIUM WYDARZEŃ
XX Konferencję GAZTERM: "Perspektywy dla nowego modelu rynku gazu w regionie Trójmorza"

Kiedy: 15 - 17 maj 2017
Miejsce: Międzyzdroje, Hotel Amber
Organizator: Studio 4u
XVII Konferencja "Rynek Gazu 2017"

Kiedy: 26 - 28 czerwiec 2017
Miejsce: Nałęczów
Organizator: Redakcja Rynku Energii



GAZ NIEKONWENCJONALNY
GAZ NIEKONWENCJONALNY - ZASOBY I TECHNOLOGIA

Niekonwencjonalne zasoby gazu ziemnego znacznie przewyższają konwencjonalne i mogą stanowić poważną rezerwę energetyczną ludzkości, biorąc w dodatku pod uwagę fakt ponad 2,5-krotnie mniejszej emisji dwutlenku węgla w stosunku do emisji CO2 przy spalaniu w przemyśle energetycznym węgla kamiennego, brunatnego, a także ropy naftowej i jej pochodnych.Istota klasyfikacji zasobów gazu ziemnego jako konwencjonalne lub niekonwencjonalne została zaprezentowana na rys. 1


Rys. 1 . Klasyfikacja zasobów gazu ziemnego


Zasoby niekonwencjonalne gazu ziemnego to:
  • gaz w złożach o niskiej przepuszczalności (od < 0,1 mD do < 0,001 mD) znajdujący się w porach o ograniczonych połączeniach między sobą (tzw. tight gas),
  • gaz (metan) w pokładach węgla, zarówno w stanie wolnym w szczelinach, jak i w postaci zaadsorbowanej (coal bed methane - CBM),
  • gaz w skałach ilasto-mułowcowych (tzw. shale gas, gaz w łupkach ilastych); podstawową substancją organiczną stanowiącą warstwę macierzystą generującą gaz, także ropę naftową, jest kerosen,
  • gaz związany w postaci hydratów; dotychczas nie zdołano, pomimo znacznych wysiłków i rozwinięcia prac badawczych, opracować efektywnej technologii pozyskiwania tego gazu.
Złoża mają różne zdolności do akumulacji gazu, pokazano je w tabeli 1. Zwracają uwagę ilości odnoszące się do hydratów gazu ziemnego. Natomiast małe ilości gazu ziemnego znajdującego się w jednostce objętości warstwy zbudowanej z łupków dewońskich narzucają względnie gęstszą siatkę rozmieszczenia odwiertów eksploatacyjnych dla podtrzymania wydobycia gazu (poza bardzo małą przepuszczalnością ograniczającą przepływ gazu, mniejszy zasięg odwiertów).


Tabela 1
Zdolności akumulacyjne złóż gazu ziemnego
Złoże gazu ziemnego w warstwach porowatych
( Ф = 30%, głębokość 1500 m)
10-20 m3 gazu/m3 złoża
Hydraty 50 (warstwy wodonośne 70-160,czysty hydrat 160-180) m3 gazu/m3 złoża
Metan w pokładach węgla (CBM) 8-16 m3 gazu/m3 złoża
Piaskowce o małej
przepuszczalności
5-10 m3 gazu/m3 złoża
Łupki dewońskie (USA) 1,5-5 m3 gazu/m3 złoża



Zasoby niekonwencjonalnych złóż gazu


Zasoby niekonwencjonalne gazu "in situ" w tcm (1tcm = 1012 m3) przedstawiono w tabeli 2. Całkowite niekonwencjonalne zasoby gazu znacznie przewyższają konwencjonalne (prawie 7-krotnie), a wśród nich dominującą rolę odgrywa gaz zawarty w macierzystych skałach łupkowych. W tab.2 nie określono zasobów gazu występującego w postaci hydratów. Hydraty gazu ziemnego występują w północnych, arktycznych obszarach i w złożach podmorskich. Właśnie hydraty były przyczyną nieudanej operacji ratunkowej zamykającej podmorski wypływ ropy naftowej po awarii platformy eksploatacyjnej koncernu British Petroleum w Zatoce Meksykańskiej (2010 r.). Szacunkowe oceny podają, że zasoby gazu związanego w postaci hydratów wynoszą od 1*1013 do 5 *1013 m3, a więc przewyższają łączne zasoby wszystkich pozostałych gazów ziemnych.


Tabela 2
Niekonwencjonalne zasoby gazu, Tm3
Region Złoża o niskiej przepuszczalności Metan
w pokładach węgla
Gaz w skałach ilastych organicznych Razem
Bliski Wschód i Płn. Afryka 23 0 72 95
Kraje afrykańskie na pd od Sahary 22 1 8 31
Kraje dawnego ZSRR 25 112 18 155
Azja - Pacyfik 51 49 174 274
Środkowa Azja i Chiny 10 34 100 144
OECD Pacyfik 20 13 65 99
Południowa Azja 6 1 0 7
Daleka Azja-Pacyfik 16 0 9 24
Ameryka Północna 39 85 109 233
Ameryka Łacińska 37 1 60 98
Europa 12 8 16 35
Europa Środkowa i Wschodnia 2 3 1 7
Europa Zachodnia 10 4 14 29
Świat 210 256 456 921


W tab. 3 zamieszczono wykaz państw o największych zasobach gazu łupkowego. Znaczące miejsce zajmuje w tym wykazie Polska z największymi zasobami gazu łupkowego w Europie.


Tabela 3
Największe zasoby gazu łupkowego
Kraj bln m 3
Chiny 36,1
USA 24,4
Argentyna 21,9
Meksyk 19,3
RPA 13,7
Australia 11,2
Kanada 11,0
Libia 8,2
Algieria 6,5
Brazylia 6,4
Polska 5,29
Francja 5,09
Norwegia 2,35
Ukraina 1,19
Szwecja 1,16
Ogółem 173,78
Źródło: US Energy Information Administration (EIA)

Interesujący jest także rozkład najbardziej interesujących, potencjalnych obszarów złóż gazu niekonwencjonalnego, w tym gazu łupkowego, w Europie - także w Polsce. Przyszłość niekonwencjonalnego gazu ziemnego będzie zależała od kształtowania się kosztów jego wydobycia i transportu. Na rys. 2 przedstawiono wielkości kosztów, wydobycia i transportu poszczególnych rodzaju gazu ziemnego. Widać, że koszty zarówno wydobycia jak i transportu gazu ziemnego pochodzącego ze złóż konwencjonalnych są niższe od analogicznych kosztów dla gazu ziemnego pochodzącego ze złóż niekonwencjonalnych. Na rys. 3 przedstawiono kształtowanie się cen ropy naftowej i gazu ziemnego w Stanach Zjednoczonych w latach 1994-2009. Widać na nim znaczący spadek ceny gazu ziemnego w latach 2009 i 2010 (gaz łupkowy). Możliwości technologiczne wydobycia gazu z łupków były i są nadal przedmiotem intensywnych badań w USA, także w Europie. Stany Zjednoczone obecnie, z warstw łupkowych, uzyskują ok. 12% (70 mld m 3/rok) gazu zużywanego w kraju, i to po kosztach niższych niż koszty importu gazu ziemnego przez gazociągi lub w formie skroplonej (LNG), czy też eksploatując złoża konwencjonalne. O zaangażowaniu firm USA w eksplorację i eksploatację złóż gazu w łupkach dewońskich (Barnett Shale, basen Fort Worth, centralny Texas) mówią dane odnoszące się do liczby wierceń wykonanych od 1981 r. W okresie 15 lat wykonano 300 odwiertów pionowych, a w latach 2002-2006 aż 2000 odwiertów poziomych (firma Devon Energy).


Rys. 2. Długoterminowe kształtowanie się kosztów wydobycia i transportu - 5 USD/MMBtu odpowiada około 30 USD/bbl ropy naftowej



Charakterystyka i technologia złóż gazu łupkowego

Warstwy łupkowe zawierające gaz charakteryzują się następującymi cechami:
  • duża miąższość i regionalna rozciągłość,
  • brak wyraźnie rozwiniętych warstw izolujących i pułapek strukturalnych,
  • brak wyraźnego konturu gaz-woda, chociaż woda może być obecna nawet do 75-80% nasycenia,
  • naturalny system szczelin,
  • estymowany stopień czerpania zasobów gazu (tzw. estimated ultimate recoveryEUR) jest znacznie niższy niż dla złóż konwencjonalnych i wynosi ok. 20% - 40%,
  • bardzo niska przepuszczalność matrycy skalnej.


Rys. 3. Ceny ropy naftowej i gazu ziemnego w Stanach Zjednoczonych w latach 1994-2009


Obecnie, poza złożami Barnett, gaz łupkowy w USA jest wydobywany ze złóż na pograniczu Luisiany i Texas, ze złóż w stanie Arkansas oraz ze złóż położonych w północno-wschodniej części kraju. Charakterystyczne cechy 7 złóż to:
powierzchnia basenów (km2) - łupki Barnett (km2) od 11 000 do 250 000
13 000
głębokość zalegania (m) - łupki Barnett (m) od 300 do 4 100
2000 do 2800
miąższość (m) - łupki Barnett (m) od 15 do 300
50 do 200
zawartość organicznego węgla (%) - łupki Barnett (%) od 0,5 do 14
3,8 do 8,0
gaz w złożu (mld m3/km2) - łupki Barnett (mld m3/km2) od 0,2 do 3,2
0,5 do 3,0
gęstość wierceń: 1 odwiert na 16 ha do 65 ha, ale również 1 odwiert na 6 ha do 8 ha, nawet do 16 odwiertów/km2. Z jednego miejsca na powierzchni jest wierconych 20 do 40 odwiertów.

Poniżej (tab.4) zamieszczono dane dotyczące największych złóż gazu łupkowego w Stanach Zjednoczonych i w Kanadzie.


Tabela 4
Złoża gazu łupkowego w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie
  Barnett Haynesville Marcellus Horn River Montney
Głębokość (m) 1981,2-2743,2 3200,4-4114,8 914,4-2590,8 1981,2-3962,4 1524,0-3048,0
Miąższość warstw łupkowych (m) 30,5-152,4 61,0-91,4 15,2-76,2 91,4-182,9 91,4-152,4
TOC (%) 3,0-7,0 3,0 - 5,0 3,0-12,0 3,0-10,0 2,5-6,0
Początkowe zasoby gazu
w złożu (mld m 3/sekcje)
1,42-5,66 4,23-7,08 1,42-4,23 3,68-9,06 1,70-4,23
Współczynnik czerpania (%) 20-40 20-40 20-40 20-40 20-40
Wydobycie przypadające
na 1 odwiert (mln m 3)
28,3-113,2 127,4-240,6 62,3-116,0 84,9-254,7 56,6-169,8


Materią organiczną generującą węglowodory (ropa naftowa, gaz ziemny), także przechodzącą w węgiel jest kerogen. Kerogen jest nierozpuszczalną substancją organiczną. Zdolność do generowania węglowodorów zależy od:
  • stosunku ilości tlenu do węgla w kerosenie,
  • stosunku ilości wodoru do węgla.
Najkorzystniejsze wartości odnoszą się do tzw. Kerogenu III, częściowo Kerogenu II w obszarze, w których wytwarza się gaz ziemny. Innymi, bardzo ważnymi, ale już pochodnymi właściwościami łupkowych skał macierzystych są: całkowita zawartość substancji organicznej (TOC) oraz współ­czynniki refleksywności witrynitu (składnika kerogenu) Ro. Określając zawartość materii organicznej (TOC) można sklasyfikować podatność łupków (kerogenu), do generowania gazu. I tak:

TOC % wagowy Jakość kerogenu
< 0,5 bardzo niska
0,5 do 1 niska
1 do 2 dostateczna
2 do4 dobra
4 do12 bardzo dobra
> 12 doskonała

Zespół wartości właściwości fizycznych skał łupkowych, pozytywnie rokujących dla wielkości potencjału gazowego, jest następujący (na podstawie źródeł USA):
  • porowatość > 4%,
  • nasycenie wodą < 45%,
  • nasycenie ropą < 5%,
  • przepuszczalność > 100 nanodarcy (1 nD = 10-9 Darcy),
  • TOC > 2%,
  • Ro (współczynnik refleksyjności witrynitu) > 1,3-1,5%.
Do modelowania lub też symulacji przebiegu eksploatacji złóż gazu łupkowego używa się różnych komputerowych programów, w tym dość często stosowanego programu pod nazwą ECLIPSE (Gas Shale Modul). Jest to program, którego algorytm oparto na metodzie różnic skończonych. Umożliwia optymalne projektowanie odwiertów eksploatacyjnych, tak pionowych, jak i poziomych (obecnie najczęściej wykonywanych dla eksploatacji gazu łupkowego), projektowanie zabiegów stymulacyjnych (szczelinowanie złóż) oraz dobór konfiguracji rozmieszczenia odwiertów na złożu. Ewaluacje ekonomiczne przedsięwzięć technologicznych są również włączone w procedury symulacyjne. Na rys. 4 przedstawiono porównanie strategii eksploatacji niekonwencjonalnego i konwencjonalnego złoża gazu, natomiast na rys. 5 zamieszczono system eksploatacji gazu z łupków Barnett.


Rys. 4. Eksploatacja złóż konwencjonalnych (prawa część rysunku) i niekonwencjonalnych (lewa część rysunku)



Rys. 5. Eksploatacja gazu z klasycznego złoża łupkowego Barnett (USA)

Jednym z najważniejszych, jeśli nie kluczowych elementów w technologii wydobycia gazu z łupków jest stymulacja warstwy łupków. Stymulacja ma na celu zwiększenie bardzo małej przepuszczalności matrycy skalnej i polega na szczelinowaniu hydraulicznym. Odwierty poziome są na ogół prowadzone w kierunku prostopadłym do kierunku maksymalnych horyzontalnych naprężeń. Stwarza to większe prawdopodobieństwo powstawania szczelin, a dodatkowo szczelinowanie generuje szczeliny allokowane wzdłuż odwiertu, zwiększające powierzchnie kontaktu z łupkami i w ten sposób intensyfikując dopływ gazu. Proces szczelinowania polega na zatłaczaniu wąskiego strumienia cieczy o niskiej lepkości skomponowanej na bazie wodnej, pod wysokim ciśnieniem. Po wtłoczeniu wody zatłaczany jest żel. Wytworzone szczeliny penetrują na odległość kilkuset metrów (ponad 300 m) od odwiertu. Wraz z cieczą szczelinującą wtłaczany jest granulowany piasek lub granulki tworzyw ceramicznych (tzw. "proppant") mające za zadanie nie dopuścić do zamknięcia brze­gów szczelin. Problemem technologicznym jest trans­port i utrzymanie "proppantu" w głębi szczelin. Do tego celu używane są specjalne ciecze szczelinujące, pozbawione żelu, a mające wśród składników organiczno podobne (ciecz Fitzer FRAC), mogące się po pewnym okresie czasu rozpuszczać, zwiększając przepływ w szczelinach. Czynnikiem stymulującym powstawanie szczelin jest obecność w skałach ila­stych krzemionki, ewentualnie węglanów. Są to skały sprężyste, sprężysto-elastyczne, w których można wytworzyć fizycznie szczeliny. Rozwój technologii hydraulicznego szczelinowania pokazano na rys. 6.


Rys. 6. Efektywność różnych technologii szczelinowania łupków ilastych (Barnett Shale) konsolidujących iły

Szczelinowanie pochłania duże ilości wody, rzędu 10 000 do 20 000 m3 na 1 odwiert. Pojedynczy zabieg szczelinowania to 2 000 m3 przy 5-10 szczelinowań przypadających na 1 odwiert. Wiąże się to ze znacznymi problemami ekologicznymi. Poniżej (tab.5) zamieszczono zestaw dodatków chemicznych stanowiących 0,49% cieczy szczelinującej. Nazwy dodatków utrzymano w nomenklaturze oryginalnej.


Tabela 5
Zestaw składników chemicznych w cieczach szczelinujących
Składniki Udział % w całości Cel stosowania
Acids 0,123% Rozpuszczanie minerałów
Glutaraldehyde 0,001% Eliminac ja bakterii w wodzie
Sodium Chloride 0,010% Opóźnia przejście polimerów w stan żelu
Formamide 0,002% Przeciwdziała korozji
Borate salts 0,007% Podtrzymuje lepkość cieczy
Petroleum distillates 0,088% Minimalizuje rozdrobnienie
Guar gum 0,056% Zagęszcza wodę
Citric acid 0,004% Przeciwdziała przesączaniu osadu
Potassium chloride 0,06% Wytwarza nośnik solankowy
Potassium carbonate 0,011% Utrzymuje efektywność poszczególnych składników
Ethylene glycol 0,043% Zapobiega odkładaniu się w rurach
Isopropanol 0,085% Podnosi lepkość cieczy szczelinującej


Polskie zasoby gazu ziemnego, allokowane przez przyrodę, znajdują się na obszarze czterech regionów: w Karpatach, na Przedgórzu Karpat, na Niżu Polskim i na Szelfie Bałtyckim. Największe wydobycie gazu pochodzi z Niżu Polskiego (67%) i z Przedgórza Karpat (32%). Stan zasobów wydobywalnych wg danych na dzień 31.12.2008 r. wynosił 93,3 mld m3 w złożach lądowych oraz 4,9 mld m3 w złożach bałtyckich. Wydobycie gazu ziemnego w 2008 r. wynosiło 4,1 mld m3, wobec zużycia wynoszącego 13,9 mld m3. Natomiast zasoby prognostyczne szacowane przez różne instytucje (AGH, Instytut Nafty i Gazu, PIG) wynoszą od 890 do 2 670 mld m3. Są to bardzo optymistyczne oceny, niepotwierdzone bliższym rozpoznaniem i badaniami. Podkreślić trzeba, że zasoby te odnoszą się do tzw. konwencjonalnych zasobów gazu ziemnego (warstwy skalne porowate). Opracowano na podstawie artykułu pt. "Gaz łupkowy - zasoby i technologia", Stanisław Rychlicki, Jakub Siemek, Rynek Energii, nr 3/2011.


GAZ NIEKONWENCJONALNY W POLSCE

Szacuje się, że światowe zasoby gazu niekonwencjonalnego mogą być nawet dziesięciokrotnie większe niż udokumentowane złoża gazu konwencjonalnego. Złoża gazu niekonwencjonalnego są np. obecnie głównym źródłem tego rodzaju paliwa w Stanach Zjednoczonych. Z szacunków amerykańskich firm wynika, że Polska może posiadać złoża niekonwencjonalnego gazu ziemnego, które wystarczą nawet na 100-200 lat. Wielkość tych złóż szacuje się na 1,5-3 bln m sześc. Jeżeli potwierdzi się, że w naszym kraju znajdują się takie złoża, ich eksploatacja mogłaby rozpocząć się za 10-12 lat. Pierwszy odwiert w Polsce zostanie wykonany w kwietniu 2010 r. przez amerykańskie firmy Lane Resources oraz BNK Petroleum. Wyniki badań mają być znane pod koniec tego roku. Wydobywaniem w Polsce gazu niekonwencjonalnego zainteresowane są takie firmy jak, Exxon Mobil, Chevron, ConocoPhillips, Marathon Oil Corp. Również Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo jest zainteresowane poszukiwaniem i ewentualną eksploatacją złóż gazu zawartego w porach skalnych. Wspólnie z firmą FX Energy spółka rozpocznie wiercenia w II połowie 2010 r. PKN Orlen chce rozpocząć poszukiwania złóż tego samego rodzaju gazu niekonwencjonalnego w 2011 r. Zarówno PGNiG, jak i Orlen będą współpracować przy tych projektach z firmami amerykańskimi.

Perspektywa energetyczna Polski
  • Polskie złoża gazu łupkowego szacowane są na 1400-3000 mld m3 - gdyby te prognozy potwierdziły się, Polska miałaby własne zasoby "błękitnego paliwa" na co najmniej 100 lat - wiele koncernów paliwowych z Polski i z zagranicy, już wykupiło koncesje na poszukiwanie złóż gazu łupkowego.
  • Na razie, poza Stanami Zjednoczonymi, nie zaczęto wydobywać gazu łupkowego na szeroką skalę. Polska, która sprzedała już pierwsze koncesje na próbne odwierty i poszukiwania złóż, ma szansę stać się pierwszym europejskim krajem, który zacznie wydobywać gaz z łupków, jest to jeden z elementów realizacji długoterminowej strategii zawartej w programie "Polityka energetyczna Polski do 2030 roku". Przyjmując ten dokument, rząd zdecydował się na redukcję udziału węgla w rynku energetycznym, a także na wzrost liczby odnawialnych źródeł energii oraz na zwiększenie wykorzystania gazu ziemnego - z obecnego poziomu 14 mld m3 do 20 mld m3.
  • Obecnie nasz rynek energetyczny jest oparty niemal w całości na węglu. Według danych Państwowego Instytutu Geologicznego udział węgla kamiennego w gospodarce energetycznej Polski wynosi 87,59%, brunatnego 11,55%, zaś udział pozostałych paliw kopalnianych (w tym gazu i ropy) nie przekracza 1%.
  • Oficjalne dane mówią, że konwencjonalne, udokumentowane złoża gazu ziemnego, wynoszą obecnie 92 mld m3 przy rocznej konsumpcji ocenianej na 14 mld m3. Ok. 70% gazu musimy importować, gdyż nasze roczne wydobycie to zaledwie 4,1 mld m3. Dużego znaczenia  nabierają ewentualne zasoby gazu ze złóż łupkowych, które mogą znajdować się pod terytorium naszego kraju. Według szacunków amerykańskich przedsiębiorstw consultingowych złoża te mogą zawierać od 1400 mld m3 gazu (Wood Mackenzie) do 3000 mld m3 (Advantes Res. Int.). Mimo to wielkość zasobów gazu łupkowego w Polsce oraz dokładne położenie złóż nadal nie są znane, a szacunków dokonano na bazie porównania struktury geologicznej USA i Polski.
  • Przypuszczalnie źródła gazu łupkowego znajdują się w basenie Morza Bałtyckiego, na Nizinie Podlaskiej oraz na Lubelszczyźnie. O konkretnych danych geologicznych będzie można mówić dopiero za 4-5 lat, gdy rozpoczynające się odwierty dadzą informacje o zasobności złóż i kosztach ich ewentualnego wydobycia.
  • Do roku 2015 zaplanowane jest wykonanie 84 wierceń. Kolejne 200 może zostać przeprowadzone w zależności od wcześniejszych wyników. Pierwszy odwiert został wykonany w czerwcu 2010 r., w okolicy Łebienia (województwo pomorskie).
Perspektywy rynku

Największym problem poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania gazu łupkowego są koszty. Wiercenie wertykalne, wykorzystywane w wypadku złóż konwencjonalnych, jest dużo korzystniejsze cenowo niż wiercenie horyzontalne, które stosuje się w przypadku złóż łupkowych. Według szacunków koszt wiercenia wertykalnego wynosi 800 - 1300 tys. USD, podczas gdy wiercenie horyzontalne, wykorzystywane przy złożach łupkowych, to koszt 3000 - 4000 tys. USD. Co więcej, trudno wycenić opłacalność wydobycia gazu łupkowego, gdyż może ona różnić się nawet w obrębie tego samego złoża. W 2009 r. Credit Suisse oszacowało opłacalność wydobycia gazu łupkowego między 0,12 USD a 0,37 USD za 1 m3, co daje średnią na poziomie 0,28 USD za 1 m3. Co może być przeszkodą dla wydobycia gazu łupkowego? Według badań ekspertów z kancelarii Noerr Sp. z o.o. Spiering Sp. k., są to takie czynniki jak brak polityki energetycznej bazującej na gazie ziemnym, występowanie złóż na gęsto zaludnionych obszarach, niezliberalizowany rynek energii, długi proces uzyskiwania koncesji, a także brak podatkowych i finansowych zachęt oraz brak kapitału na rozpoznawanie złóż.

Obecny stan prawny - typy koncesji


Eksperci z kancelarii prawnej Noerr Sp. z o.o. Spiering Sp. k. wskazują, że wydobycie gazu ziemnego w Polsce regulują następujące akty prawne: Ustawa Prawo Geologiczne i Górnicze, Rozporządzenie 94/22/WE, Kodeks postępowania administracyjnego. Regulują one kwestie związane z wydobyciem, w tym typy koncesji związanych z wydobyciem i wykorzystaniem gazu, jakich udziela Państwo Polskie. W tej chwili możemy mówić o koncesji na poszukiwanie i rozpoznanie złóż kopalin, koncesji na wydobywanie złóż kopalin, oraz koncesji na ich magazynowanie.

Firmy prowadzące poszukiwania gazu łupkowego w Polsce

Firma Ilość koncesji
PGNiG 12
Marathon Oil 11
San Leon Energy 9
3Legs Resources 9
Exxon Mobil 6
BNK Petroleum 6
Lotos 6
Orlen 6
DPV Service 5
Chevron 4
Realm Energy International 3
ENI 3
Cuadrilla Polska 2
Composite Energy 1
Aurelian 1
Strzelecki Energia 1
Ogółem 85
Źródło: EIA, Ministerstwo Środowiska, PIG

Podumowanie


Polska ma znaczne, niekonwencjonalne zasoby gazu ziemnego w postaci metanu w pokładach węgla oraz gazu ziemnego w formacjach łupkowych dolnego paleozoiku. O ile po udokumentowaniu zasobów można się spodziewać wydobycia gazu z łupków w perspektywie lat 20-tych obecnego wieku, to zaniechano próby wydobycia metanu (tzw. coal bed mathane) na obszarze Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Ale zasoby obydwu gazów a także gazu ze złóż o niskiej przepuszczalności (tight gas) mogą stanowić duży margines bezpieczeństwa energetycznego kraju i w dekadzie lat dwudziestych mogą odegrać znaczną rolę w gospodarce energetycz­nej kraju. Byłoby to też związane ze zmniejszeniem emisji dwutlenku węgla do atmosfery z obszaru Polski. Opracowano na podstawie artykułu pt. "Gaz łupkowy - zasoby i technologia", Stanisław Rychlicki, Jakub Siemek, Rynek Energii, nr 3/2011 oraz prezentacji mec. Arkadiusza Rumińskiego z kancelarii prawnej Noerr Sp. z o.o. Spiering sp. k.

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie




cire
©2002-2017
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE